AEROSOLI – ,,krema za sunčanje’’ Atlantika Hemija           Na Atlantskom okeanu, a posebno na Sjevernoatlantskom dešavaju se čudne promjene. Naime, svakih nekoliko decenija prosječna temperatura površinskih voda se drastično mijenja.

          Naučnike interesuje zašto je to tako, jer te promjene temperatura utiču na vrijeme. Neka istraživanja pokazuju da je čovjek, odnosno njegova aktivnost, jedan od uzroka ovih promjena.

 

Naučnici su prvobitno mislili da postoji neki misteriozni šablon u dubinama po kome se pokreću morske struje, kao da neke nevidljive ruke miješaju vodu u ogromnoj kadi, i da se zbog tog šablona stvara ova temperaturna klackalica.

To može biti dio uzroka. Međutim, postoji nova ideja: uzrok nije u vodi nego iznad vode – aerosoli, vrsta čestica koje zagađuju vazduh. Ben Booth, naučnik koji proučava klimu na britanskom Met Office Hadly centru, kaže da aerosoli stvaraju oblake. „Što ima više čestica aerosoli, to je više centara za kondenzaciju vodene pare.“ On navodi da „na taj način aerosoli hlade okean“.

Aerosoli hlade okean jer oblaci reflektuju sunčevu svjetlost nazad, u svemir, prije nego što ona dospije do površine okeana. To su fine čestice, kao što su čađ ili neka sumporna jedinjenja, uglavnom nastala sagorijevanjem goriva. One su nosioci posebne vrste oblaka koji veoma dobro reflektuju sunčevo zračenje u svemir. Ove čestice djeluju kao ,,krema za sunčanje’’.

AEROSOLI – ,,krema za sunčanje’’ Atlantika Hemija

Vulkani, takođe, stvaraju aerosoli, ali izgleda da vještački aerozagađivači stvaraju mnogo više, a zatim aerosoli krstare nebom iznad Atlantika. Booth je izračunao koliki je njihov efekat na oscilovanje temperatura na površini mora.

„Ako kombinujete ulogu vulkanske aktivnosti i emisije aerosoli ljudskim djelovanjem, po našoj studiji 76% od ukupne varijacije u temperaturi morske površine potiče od ljudske aktivnosti“, kaže Booth. To je veoma visoka vrijednost.

Booth i njegove kolege nijesu prvi koji su predložili teoriju da aerosoli utiču na temperaturu površine mora. Ali Amato Evan, naučnik koji proučava klimu, sa Univerziteta u Virdžiniji kaže da su oni do sada uradili najiscrpniju analizu u praćenju i potvrđivanju ovih promjena.

„Ako su oni u pravu, ljudska djelatnost ima ogroman uticaj na ovaj pa i na mnoge klimatske procese širom Atlantika“, kaže on.

Površinske temperature na Antlantiku utiču na visinu i dinamiku padavina u zapadnoj Africi i Amazonu u Južnoj Americi, kao i na pojavu suša u tim predjelima. One utiču na broj i jačinu atlantskih uragana, pa čak i na pravac kretanja uragana.

Booth je koristio kompjuterske metode da bi analizirao veoma komplikovani proces – interakciju okeana i atmosfere tokom više decenija. Predviđanja ovog modela se ne podudaraju sa svim promjenama koje su ljudi zapravo primijetili na Atlantiku.

Evan kaže da naučnici moraju prikupiti više čvrstih dokaza da bi tačno utvrdili koliko aerosoli utiču na okeane, ali je primijetio jedan sličan proces koji se dešava na Indijskom okeanu.

„Isti tip aerosoli koje potiču od zagađivača sa Indijskog potkontinenta zapravo mijenjaju monsune“, on navodi pozivajući se na šemu kišnih i suvih perioda iznad Indijskog okeana.

Nova istraživanja su objavljena u časopisu Nature.  Ako se ovo potvrdi, može se predvidjeti topliji Atlantik.  Za sada, po svemu sudeći, zagađenje aerosolima hladi Antlantik, ali sve jače kontrole zagađivanja smanjiće količinu ovih aerosoli – to je svakako dobro za zdravlje, ali to znači da okean ostaje bez svoje ,,kreme za sunčanje’’.

AEROSOLI – ,,krema za sunčanje’’ Atlantika Hemija

Ova mapa koju je dala NASA, prikazuje raspored čestica po njihovoj veličini u atmosferi. Zelene površine prikazuju predjele  sa krupnijim česticama, i te čestice uglavnom potiču iz prirode, čestice tipa prašine. Crvene površine prikazuju predjele iznad kojih su koncentrisane čestice manjih dimenzija, koje uglavnom potiču od fosilnih goriva i požara. Žute oblasti prikazuju predjele iznad kojih je zastupljena mješavina ova dva tipa čestica.

 

Izvor: NPR (NationalPublicRadio)

preveo i priredio Jovan Adžić

 

http://naucnenovosti.me/wp-content/uploads/2014/01/13.jpghttp://naucnenovosti.me/wp-content/uploads/2014/01/13-150x150.jpgadminHemijaAerosoli,Vulkani,Atlantski okean            Na Atlantskom okeanu, a posebno na Sjevernoatlantskom dešavaju se čudne promjene. Naime, svakih nekoliko decenija prosječna temperatura površinskih voda se drastično mijenja.           Naučnike interesuje zašto je to tako, jer te promjene temperatura utiču na vrijeme. Neka istraživanja pokazuju da je čovjek, odnosno njegova aktivnost, jedan...AEROSOLI – ,,krema za sunčanje’’ Atlantika Hemija
Fondacija za promovisanje nauke Prona  Montenegrin Science Promotion Foundation